Skip to main content
دسترسی سریع

سازه تمدنی ایران مال

اشاره:

بازار بزرگ و بین‌المللی ایران موسوم به «ایران مال» که یکی از پنج مال برتر جهان محسوب می‌شود را می توان نتیجه ایده و انگیزه ایرانی، توان فنی- مهندسی ایرانی، تلاش متخصصان و کارگران ایرانی با استفاده از بهترین مصالح و مواد اولیه و سازه ای برای تمام ایرانیان این نسل و نسل های آینده قلمداد نمود که آیین رونمایی از آن در روز جهانی کارگر که مصادف با میلاد حضرت ولی عصر(عج) بود، با شکوه تمام و با حضور بزرگان عرصه اقتصاد و فرهنگ و تجارت و رسانه برگزار شد.

 ایده اولیه احداث این سازه تمدنی از معمار اقتصادی، فعال تجاری و کار آفرین نام آشنای ایران، مهندس علی انصاری است که در سکوت خبری و رسانه ای، این کار سترگ را با تمامی دشواری ها و تنگناها، در دوران تحریم به فرجامی نیک رسانده است و همچنان اشتیاقی برای مطرح شدن و گفتگو با رسانه ها ندارد و معتقد است مهم انجام یک کار است، نه توصیف آن.

تکیه بر ظرفیت‌های فناوری، دانشی و تجربی کارشناسان داخلی و استفاده مشاوره‌ای از طراحان و کارشناسان خارجی، در شمال غربی تهران بزرگ و در حاشیه پارک چیتگر، همجوار دامنه‌های جنوبی رشته کوه‌های البرز و در نزدیکی دریاچه خلیج فارس یک تفرجگاه مفرح و شگفت انگیز برای مردمان این دیار ایجاد کرده است. نگاهی اجمالی به تنوع کارکردهای این بازار بزرگ، مأموریت محوری این نوشتار است.

  • اشتغال زایی و ارز آوری

این مجموعه در زمان ساخت، روزانه برای حدود 20.000 نفر طی 6 سال به‌‌طور مستقیم و به عبارتی اشتغال پایدار به میزان 43.000.000 نفر-روز ایجاد نموده است. پس از بهره‌برداری، اشتغال مستقیم بیش از18000  نفر به صورت مستقیم و حدود 100.000 نفر به طور غیرمستقیم در این بازار بزرگ، تأثیر ویژه‌ای در رفع معضل بیکاری خواهد داشت و با کمک در ایجاد زیرساخت مناسب برای ورود سرمایه‌های بیشتر، سرآغازی بر حرکت یک اقتصاد مستحکم و پویا خواهد بود و با جلوگیری از خروج ارز و بازاری رو به رشد، همراه با جذب گردشگران از سراسر جهان، نویدبخش آینده‌ای درخشان برای ایران اسلامی خواهد بود. اگر بخواهید در بخش تجاری پروژه ایران مال پیاده روی کنید و برای بازدید از هر مغازه و فروشگاه حدود 5 دقیقه زمان بگذارید، تقریباً سه روز طول خواهد کشید تا از تمام فروشگاه ها دیدن نمایید.

 

  • مساحت و مقایسه با مال های مشابه

از سال 1390 ساخت این پروژه در زمینی به مساحت تقریبی 32 هکتار آغاز شد و زیر بنای کلی مجموعه در فاز اول 1.350.000 متر مربع است که به 1.950.00 متر مربع با ساخت و تکمیل فاز دوم که اصطلاحاً «طرح توسعه» نامیده می شود، خواهد رسید. در کل این پروژه علاوه بر بخش تجاری، دو برج اداری، پارکینگ، هتل پنج ستاره، دریاچه موزیکال و تالار پذیرایی تعبیه شده است. اگر بخواهیم مساحت کل پروژه را معیار قرار دهیم، باید آن را بزرگترین مجتمع تجاری، اداری و تفریحی جهان بنامیم. چون «دبی مال» یک میلیون و 124 هزار متر مربع مساحت دارد و مرکز بزرگ تجاری چین، 894 هزار متر مربع مساحت دارد. این قیاس صرفاً نشان دهنده فقط تفاوت این مراکز با بازار بزرگ ایران، از حیث نسبت مساحت تجاری به کل مساحت آنان است.

مساحت تجاری ایران مال هم ردیف پروژه های بزرگ دنیا می ایستد و اندکی بزرگ تر از The Trafford Center  انگلستان و Mall of America آمریکاست. میزان مسافت برای بازدید از کل این پروژه به اندازه پیاده روی از خیابان ولیعصر از میدان منیریه تا تجریش است.

  • سبقت ایران مال از دوبی مال

رتبه‌بندی بزرگ‌ترین مال‌های دنیا به‌طور معمول بر مبنای دو معیار است: «مساحت قابل‌‌اجاره» و «مساحت کل». در رتبه‌بندی بزرگ‌ترین مال‌های دنیا بر اساس معیار «مساحت قابل اجاره»، مرکز تجاری-تفریحی «مال جدید جنوب چین» با اختلاف در صدر قرار دارد. این ابرمال همچنین بر اساس معیار مساحت کل پس از «دوبی مال» در جایگاه دوم بزرگ‌ترین مال‌های دنیا قرار دارد. این مال که در سال 2005 بازگشایی شد تا 10 سال پس از افتتاح به‌دلیل خالی بودن، «مال ارواح» یا «مال مرده» نام داشت. با بازسازی این مال در سال 2015 (و تغییر کاربری آن برای استفاده قشر متوسط) اما اکنون 100 درصد فضاهای تجاری آن در اختیار کسب‌وکارها قرار گرفته است. «مال جدید جنوب چین» با 660 هزار متر مربع «فضای قابل‌اجاره» درحال حاضر بزرگ‌ترین مال دنیاست. به‌علاوه مساحت کل این مال 892 هزار متر مربع است و 2350 واحد تجاری را در خود جای داده است.

 بزرگ‌ترین مال دنیا بر اساس معیار «مساحت کل»، «دوبی مال» با فضای کل یک میلیون و 124 هزار متر مربع در کشوری کوچک در حاشیه خلیج فارس است که با سرمایه خارجی، توسط متخصصان خارجی و برای استفاده کنندگان خارجی! ساخته شده است .«فضای قابل اجاره» این مال تنها 350 هزار متر مربع است که موجب قرار گرفتن این مرکز در رده بیست و پنجم بزرگ‌ترین مال‌های دنیا بر اساس معیار «فضای قابل اجاره» شده است. این مال که در سال 2008 افتتاح شد دارای 1200 واحد تجاری، بیش از 200 رستوران و کافه، مجموعه سینمایی با 22 پرده سینما و ظرفیت 2800 صندلی، پارکینگ با ظرفیت 14 هزار خودرو، سالن اسکی روی یخ با استانداردهای المپیک، بیش از 7 مکان اقامتی و هتل‌های لوکس 5 ستاره، یکی از بزرگ‌ترین و چشم‌نوازترین آب‌نماهای دنیا، شهر کودکان با تجربه یادگیری به‌وسیله بازی، آکواریوم و پارک زیرآبی دوبی که اسرارآمیزترین نمایش زندگی زیرآبی جهان را داراست، پارک ژوراسیک، خلبانی شبیه‌سازی شده در ایرباسA380، برج یونانی و پارک واقعیت مجازی (VR) است. در سال 2018 بیش از 92 میلیون نفر از این مال بازدید کردند. با توجه به فازهای توسعه‌ای این مال، انتظار می‌رود این رقم طی سال‌های آینده به بیش از 100 میلیون نفر برسد. این اطلاعات نشان می‌دهد پروژه ایران مال از دوبی مال نیز سبقت گرفته به گونه‌ای که گفته می‌شود صاحبان دوبی مال در دیدار از این پروژه شگفت زده شده‌اند.

  • موقعیت جغرافیایی

پس از انجام مطالعات و امکان سنجی های لازم با توجه به دو کلان شهر تهران و کرج، بهترین مکان برای احداث این پروژه در نقطه مرکزی بین این دو شهر بود. این موضوع بدین معناست که اگر دایره ای به مرکزیت بازار بزرگ ایران و شعاع حدود 27 کیلومتر رسم نماییم، این دایره از مراکز شهرهای تهران و کرج عبور خواهد کرد. وجود پروژه های مختلف مسکونی، تفریحی و تجاری، در اطراف بازار بزرگ ایران نظیر دریاچه بزرگ خلیج فارس، وجود پارک جنگلی، چیتگر، پروژه هزار و یک شهر و برج های مسکونی فراوان بر جذابیت این پروژه افزوده است. قرارگیری بازار بزرگ ایران در جزیره بزرگراهی همت، ایران خودرو، چهارباغ و طبیعت امکان دسترسی آسان به این مجموعه از 4 ضلع شمالی، شرقی، جنوبی و غربی را فراهم کرده است.

  • جزئیات بخش های مختلف پروژه

مجموعه تجاری تفریحی ایران مال در منطقه 22 تهران شامل بخش های زیر است: باغ ایرانی که شبیه سازی شده باغ شازده ماهان کرمان است (به عنوان قلب پروژه و از زیباترین بخش های ایران مال)، پیست یخ، ایوان بلور، تالار پذیرایی الماس، گالری و نمایشگاه خودرو، مجموعه سینمایی با 14 سالن در فاز اول و 40 سالن در فازهای بعدی، حدود 200 رستوران و 4 فودکورت و مرکز تفریحات خانوادگی، آمفی تئاتر،  هتل 5 ستاره ایران مال با حدود 400 اتاق در 28 طبقه، دریاچه ایران مال با نمایش و رقص آب، شهربازی سرپوشیده همچنین طرح توسعه آتی که شامل یک مجموعه فروشگاهی بزرگ و مرکز بین المللی تجارت تهران و مرکز نمایشگاه ها است.

  • گردشگری و اقتصاد فرهنگ

اقتصاد فرهنگ نیز در این مجتمع نادیده گرفته نشده است و به این منظور 40 سالن سینما در طرح توسعه ایران مال دیده شده که در فاز نخست، از 12 سالن سینما با ظرفیت1800 صندلی رونمایی خواهد شد. کارشناسان، این پروژه را از منظر فرهنگی اتفاق مهمی می‌دانند که می‌تواند بسیاری از علاقه‌مندان به هنر هفتم را جذب سالن‌های ویژه نمایش فیلم کند.

از نکات قابل توجه این مجموعه سینمایی استفاده از روزآمدترین فناوری دنیاست و قرار است نمایش فیلم‌های برتر سینمای ایران و برگزاری جشنواره‌های سینمایی داخلی و بین المللی را در دستور کار قرار دهد.

بخشی که تاکنون در مجتمع‌های دیگر پیش‌بینی نشده و از آن به عنوان قلب فرهنگی بازار بزرگ ایران یاد می‌شود، باغ کتاب به وسعت 3 هزار و 300 متر مربع با ظرفیت 67 هزار جلد کتاب در ایران مال است. بازار بزرگ ایران در کنار مراکز تجاری، ورزشی و سینمایی، دارای کتابخانه و فروشگاه بزرگ کتاب است.

نگاه دیگر به جذب گردشگر توجه دارد. امکاناتی که با این رویکرد مهیا شده نه تنها از منظر احیای فرهنگ ایرانی قابل توجه است، بلکه از جنبه‌های مذهبی و تفریحی نیز دارای اهمیت است. از بعد مذهبی این مجتمع توانسته فضای قابل ملاحظه‌ای را به مساجد و نمازخانه‌ها اختصاص دهد. مسجد جامع محمد رسول‌الله(ص) با مساحت حدود 1200 مترمربع، در این مجتمع خودنمایی می‌کند. در مجموع حدود 110 نمازخانه و مسجد با ترکیب و تلفیق معماری اسلامی و ایرانی و الگوبرداری از معماری سنتی، امکان دسترسی سریع تمامی مراجعان را برای انجام عبادات و ادای فریضه فراهم می‌کند.

  • بازار سنتی

بازار سنتی را می‌توان یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری و تجاری این مجموعه دانست که در واقع احیای معماری لطیف، رازآلود و معناگرای ایرانی-اسلامی است و ترکیب متوازنی از معماری و سازه بازارهای سنتی ایران در شهرهای تهران، اصفهان، تبریز، مشهد، اراک، قم، قزوین، شیراز و کرمان است که در چهار بخش منشعب از چهارسوق به ارائه صنایع دستی، فرش، خشکبار، سوغات ایرانی و اجناس و اقلام نفیس و عتیقه می پردازد.

به گفته دکتر رسول اف، بازار سنتی ایران مال، نماد فرهنگ ایرانی و اسلامی است. این بازار بزرگ‌ترین بازار سنتی با معماری سنتی است که بعد از دوره صفویه به‌طور متمرکز ساخته شده و مساحت آن یک هکتار است.

این بازار مانند بازارهای قدیمی دارای تالار آینه است که 38 میلیون قطعه آینه در دیوار و سقف آن به‌کار برده شده است. از سویی برای نخستین بار به جای کافی‌شاپ، در این بازار به رسم قدیم، شربت خانه وجود دارد. سفره‌خانه سنتی، گذر هنر، سرای هنرمندان، راسته بازار و حجره‌ها از جمله مهم‌ترین بخش‌های آن است که با هدف تاثیرگذاری معماری ایرانی- اسلامی بر سبک زندگی جامعه ساخته شده است.

  • باغ و فضای تفرجگاهی

بازار بزرگ ایران دارای 2 باغ است. باغ ایرانی ماهان با الهام از باغ ماهان کرمان با مساحت حدود 16 هزار مترمربع و باغ دیدار که در مجاورت بازار سنتی است، با مساحت حدود 3 هزار مترمربع از دیگر اماکنی است که با نگاه جذب توریست در این مجتمع ساخته شده است. جاده تندرستی با مسافت 2 و نیم کیلومتر هم از دیگر مواردی است که می‌تواند مورد استقبال بازدیدکنندگان قرار بگیرد.

  • دسترسی

این مجتمع از امکانات رفاهی دیگر نیز برخوردار است. حدود 53 دسترسی، شامل تونل هم‌سطح، غیر هم‌سطح، راه‌های ارتباطی، راه‌های اختصاصی از شریان اصلی شمالی و جنوبی، دارا بودن بیش از 20 هزار پارکینگ خودرو و موتورسیکلت به‌صورت رایگان، سرای سالمندان، آبنمای موزیکال و دریاچه‌ای با مساحت 14 هزارمترمربع نیز امکانات دیگری است که در راستای تامین رفاه و تفریح بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده است.

  • واحدهای تجاری و امکانات رفاهی

براساس اظهارات دکتر رسول اف، این فروشگاه‌ها که شامل 700 واحد تجاری است، 3 تا 6 ماه دیگر راه‌اندازی می‌شوند. دومین اهرم درآمدزای ایران‌مال، رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌های آن هستند که در این خصوص نیز 200 رستوران و کافی شاپ در این پروژه پیش‌بینی شده است. سومین مورد نیز که با رویکرد درآمدزایی در این مجتمع تعبیه شده، شهربازی سرپوشیده است که 10 هزار مترمربع زیربنا دارد.

 همچنین فضاهای ورزشی استاندارد برای 15 رشته ورزشی سالنی مانند کشتی، فوتسال، والیبال، بسکتبال، اسکیت روی یخ، تنیس روی میز، وزنه برداری، اسکواش، بدن سازی و ورزش های همگانی و هوازی مانند تنیس، دوچرخه سواری، پیاده روی نیز در این بخش جای می‌گیرد. علاوه‌بر این، فاز اول دارای یک هتل 5 ستاره با 400 اتاق و امکانات ویژه است که تا پایان سال به بهره‌برداری می‌رسد. فضاهای نمایشگاهی مختلف نیز از دیگر جاذبه‌هایی است که می‌تواند به جذب گردشگر کمک کند. نمایشگاه دائمی خودرو از جمله آنها است.

  • کار گروهی

دکتر رسول اف در نشست خبری به حضور حدود 500 پیمانکار ایرانی در پروژه نیز اشاره و اظهار کرد:‌ گفته می‌شود نمی‌توان در ایران کار تیمی و گروهی انجام داد. اما در این پروژه نزدیک به 500 پیمانکار ایرانی با فعالیت روزانه 15 تا 25 هزار نفر کنار هم کار می‌کردند. مشاوران خارجی پروژه باور نداشتند که در دوران تحریم بتوانیم این کار را پیش ببریم. البته ما سعی کردیم عمده کارها را با امکانات ایرانی انجام دهیم، ولی گاهی نیاز به وارد کردن برخی از کالاها داشتیم و تحریم ها، هزینه‌ها را برای ما بالا می‌برد. اما در همان شرایط هم توانستیم پروژه را پیش ببریم.

وی به اشتغال زایی پروژه اشاره کرد و گفت: در دوره ساخت توانستیم اشتغال خوبی را ایجاد کنیم و در زمان بهره‌برداری نیز حداقل 15 تا 20 هزار نفر در این مجموعه شاغل خواهند شد. برآورد می‌شود با راه‌اندازی پروژه، برای 80 تا 100 هزار نفر نیز اشتغال غیر مستقیم ایجاد شود.

  • وجه تمایز ایران مال با سایر مال ها

تمایز ایران مال نسبت به سایر مجتمع‌های مشابه جهان که با توجه به مساحت و کارکرد، اصطلاحا مال نامیده می‌شوند، این است که 70 درصد فضای آن کاربری مشاعات، تفریحی، فرهنگی، گردشگری، دینی، ورزشی، خدماتی، رفاهی و پارکینگ دارد.

دکتر جلال رسول اف، مدیرعامل بانک آینده (بانک عامل تامین مالی پروژه ایران مال) درباره این پروژه می‌گوید: این پروژه از این جهت اهمیت دارد که نه تنها بزرگ‌ترین مرکز تجاری کشور است، بلکه دارای بزرگ‌ترین مجتمع‌های فرهنگی و رفاهی است که همگان می‌توانند از آن استفاده کنند. به گفته او در تمام دنیا نیز در زمان رکود، بانک‌ها به‌طور مستقیم وارد صحنه‌های اقتصادی می‌شوند تا ریسک سرمایه‌گذاری کاهش یابد. از طرفی کارآفرینان و صاحبان ایده‌ای در کشورهای مختلف وجود دارند که دانش انجام یک فعالیت یا ایده نو را دارند که به دلایل فقدان منابع مالی یا مشکلات وثیقه‌ای نمی‌توانند آن را اجرا کنند.

در این شرایط بانک‌ها به کمک آنها می‌آیند و کار را تا زمان بهره‌برداری پیش می‌برند. از طرفی بانک آینده از ادغام چند موسسه، تعاونی و بانک ایجاد شده که هر یک از این نهادهای مالی دارای پروژه‌هایی بودند که یکی از آنها بازار بزرگ ایران بود. بنابراین این بانک در این پروژه به عنوان سرمایه‌گذار اصلی وارد شد. بانک آینده توانسته یک ایده بزرگ را به منصه ظهور برساند. ایده‌ای فراتر از یک پروژه ساختمانی. ایده‌ای چند وجهی که در نوع خود کمتر در دنیا دیده می‌شود. معمولاً در مجتمع‌های تجاری دیگر یا امکانات رفاهی غالب است یا بخش تجاری؛ اما این پروژه به تمام وجوه توجه ویژه دارد.

اهداف پروژه ایران مال

این بازار بی‌نظیر با ارائه بهترین محصولات موسسات معتبر بین المللی و بهترین کالاهای داخلی، نماد یک اقدام زیر بنایی در تحقق توسعه پایدار اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی است. اهداف اصلی این پروژه شامل موارد زیراست.

  1. کمک به رشد و توسعه اقتصادی
  2. جذب گردشگر داخلی و خارجی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و ایجاد اشتغال
  3. ارائه محیطی سالم برای تفریح، اوقات فراغت و خرید تمامی افراد جامعه خصوصاً جوانان
  4. آشنایی هر چه بیشتر مردم با تاریخچه و هویت فرهنگ ایرانی- اسلامی
  5. کمک به تسریع توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی
  6. کمک به اقتصاد ملی از طریق افزایش تبادلات تجاری
  7. معکوس نمودن روند خروج ارز از کشور و مثبت نمودن تراز تجاری

تفکر و اندیشه‌ای که منجر به ساخت «ایران مال» شده است، تمامی باورهای دینی و ملی و داشته‌های تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی و تمدنی را ترکیب نموده است، تا جهانیان اراده وعزم متخصصان ایرانی را با حیرت وشگفتی به تماشا بنشینند.

  • مالکیت پروژه

روش مالکیت این پروژه مطابق با روش های مرسوم در دنیاست. براساس روش‌های مرسوم در مجتمع‌های مشابه در دنیا، یک شرکت، مالک است و واحدها به هیچ عنوان واگذار نمی‌شود. بلکه اجاره داده می‌شود یا سهم از فروش از آنها گرفته می‌شود. شرکت مالک نیز سهامی عام است و یک شرکت بهره‌بردار هم در کنار آن فعال است. البته مهندس علی انصاری که تقریباً حاضر به مصاحبه با هیچ رسانه ای نمی‌شود معتقد است که ایران مال، یک شرکت سهامی عام و متعلق به تمامی مردمان ایران و بویژه طبقات متوسط و ضعیف است و در تمثیل خود می گوید چندان که نظام جمهوری اسلامی برآمده از تلاش و توان مردم و برای همه مردمان این دیار است، ایران مال نیز متعلق به تمامی اهالی مملکت سربلند ایران اسلامی است.

«ایران مال» یک شرکت سهامی عام و متعلق به بانک آینده است. این شرکت با مجوز بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار تاسیس شده است. بخشی از سهام، واگذار شده و بعد از بهره‌برداری از پروژه، سهام  در بورس عرضه می‌شود و بانک آینده در نهایت از مالکیت پروژه خارج خواهد شد.