Skip to main content
دسترسی سریع

مجتمع های چند منظوره تجاری فرصتی جدید برای مشاغل خدماتی

با وجود تأکید تحلیلگران بازار کار مبنی بر بی‌ثباتی و نبود امنیت در مشاغل خدماتی، آمارها از بالا بودن گرایش جوانان بویژه زنان به مشاغل خدماتی خبر می‌دهد.

در طول یک دهه گذشته گرایش به مشاغل خدماتی در ایران بشدت افزایش یافته تا جایی که امروز مشاغل خدماتی به بالاترین سهم اشتغالزایی در بازار کار رسیده و جذابیت کسب وکارهای خدماتی، بسیاری از کارجویان را به مشاغل خدماتی علاقمند کرده است.

این در حالی است که کارشناسان معتقدند: بدون همراهی بخش‌های صنعت و کشاورزی، توسعه اشتغال در بخش خدمات منجر به بازار کار متعادلی نخواهد شد.

آنها می‌گویند امکان اینکه بسیاری از مشاغل خدماتی از ثبات و امنیت مناسبی برخوردار باشند؛ وجود ندارد؛ به همین دلیل دولت باید بسترهای توسعه اشتغال در تمام بخش ها از جمله صنعت را فراهم کند.

در گذشته نه چندان دور شاید 200 تا 300 شغل خدماتی وجود داشت، ولی امروز با ظرفیت های جدیدی که در حوزه خدمات ایجاد شده، تعداد مشاغل این حوزه افزایش یافته است.

مشاغل خدماتی همیشه پایدار نیستند و در فصولی از سال کاهش یا افزایش می‌یابند، اما به سرعت ایجاد ظرفیت می‌کنند و این از مزیت های منحصر به فرد آنهاست.

مرکز آمار ایران در گزارشی، تعداد شاغلان در بهار 1394 را 21 میلیون و 860 هزار و 836 نفر اعلام کرد که از این میزان، سهم شاغلان در بخش خدمات حدود 47.9 درصد و برابر با 10 میلیون و 465 هزار و 707 نفر بوده است.

با این وجود، سهم اشتغال در بخش صنعت، با 33 درصد، 7 میلیون و 205 هزار و 841 نفر و سهم اشتغال در بخش کشاورزی با 19.2 درصد، 4 میلیون و 189 هزار و 558 نفر گزارش شده است.

هم اکنون اقتصاد ایران بر سه پایه اصلی خدمات، صنعت و کشاورزی شکل گرفته و نیروهای کار شاغل در بازار کار کشور در این سه گروه قرار دارند.

در حالی که اشتغال در بخش کشاورزی با کمترین اقبال از سوی کارجویان رو به روست، بخش خدمات نه تنها بالاترین میزان جذب را به خود اختصاص داده، بلکه بیشترین تعداد متقاضیان کار را نیز در اختیار دارد.

با این تفاسیر کارشناسان بر این باورند که رشد اشتغال در بخش صنعت می تواند به کاهش نرخ بیکاری و ایجاد مشاغل پایدار در کشور منجر ‌شود.

آمارها نشان می‌دهد که در سال 1384،‌ 28 درصد زنان در مشاغل صنعتی،‌ حدود 34 درصد در مشاغل کشاورزی و 38 درصد در حوزه خدمات مشغول به کار بودند، اما طی این سال ها تغییرات قابل توجهی در حوزه‌های شغلی زنان رخ داده است، به نحوی که دو بخش کشاورزی و صنعت به تدریج سهم کمتری از اشتغال زنان را به خود اختصاص داده و در مقابل درصد بیشتری از زنان شاغل، مشغول کار در حوزه خدمات شدند.

تداوم تغییرات ساختاری با گذشت هشت سال، آمارهای مذکور را تغییر داده است، به گونه‌ای که هم اکنون سهم مشاغل خدماتی از کل مشاغل زنان ایرانی به 52 درصد و مشاغل کشاورزی به 23 درصد رسیده و مشاغل صنعتی به 25 درصد کاهش یافته است.

بخش خدمات با مصرف عامه مردم در ارتباط است

عبدالله مختاری از کارشناسان بازار کار، در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا، دلیل این امر را در گرایش مردم به مصرف و ارتباط آنها با کالاهای مصرفی و خدماتی می‌داند.

وی معتقد است: از آنجا که بخش خدمات با مصرف و احتیاجات عامه مردم در ارتباط است، طبعا میل و گرایش به بخش خدمات بیش از سایر بخش‌ها است و همین تمایل باعث شده تا فرصت های شغلی در بخش خدمات افزایش یابد.

مختاری فراهم نکردن ساز و کارهای مناسب در بخش‌ کشاورزی و صنعت و تمایل مردم به دریافت خدمات و کالا را از دلایل جذب شدن مردم به بخش خدمات می داند.

در این خصوص حمید حاج اسماعیلی، کارشناس اقتصادی نیز در گفتگو با ایسنا می گوید: مشاغل خدماتی همیشه پایدار نیستند و در فصولی از سال کاهش یا افزایش می‌یابند، بنابراین اگر کشور دچار مشکل شود، این مشاغل پایداری خود را به سرعت از دست می‌دهند؛ همچنان که می‌توانند به سرعت ایجاد ظرفیت کنند.

به علاوه دولت باید دربخش‌های گردشگری و IT سرمایه‌گذاری کند و فرصت های شغلی این بخش ها را به تناسب نیاز بازار کار در اختیار کارجویان و دانش‌آموختگان قرار دهد.

در کشورهایی که اقتصاد آنها مبتنی بر تولید نیست و نیاز به سرمایه‌گذاری برای تأسیس بنگاه های خدماتی رو به کاهش است، رونق بخش خدمات هم بیشتر است.

این فعال حوزه کار می‌افزاید: از آنجا که عمده فعالیت های کشاورزی و صنعتی در کشور در اختیار دولت است و مشاغل مستمر و پایدار در بخش صنعت بیشتر تعریف می‌شود، لذا ظرفیت سازی و توسعه آن کمتر اتفاق افتاده و به تبع آن، رشد و جهش اشتغال در بخش صنعت نیز کمتر دیده می‌شود.

به گزارش سایت ایران اکونومی، کارشناسان از جمله عوامل موثر در رشد اشتغال بخش خدمات را عدم ظرفیت سازی مناسب، نبود استراتژی مشخص در بخش‌های اقتصادی و مهیا نبودن زیرساخت های توسعه اشتغال درحوزه‌های کشاورزی و صنعت می‌دانند.

مجتمع های چند منظوره تجاری امروز با ظرفیت های چندگانه خود به نمادی برای ایجاد اشتغال در زمینه مشاغل خدماتی مبدل شده اند. ظرفیت‌های تجاری و اقتصادی فراهم شده در این بازارها باعث ایجاد اشتغال در بخش های هتلداری، رستوران داری، حمل و نقل، انبارداری، تاکسیرانی، آژانس‌های مسافرتی، مراکز بهداشتی، مؤسسات فنی و تبلیغاتی، فروشندگی و بخش های مرتبط با آن می شود که در شرایط نامساعد اقتصادی کشور، فضای امنی را برای اشتغال زایی و ایجاد رفاه، علی رغم تأکید اقتصاد دادنان برموقت بودن شغل های خدماتی فراهم می کند.

از آنجا که ایجاد اشتغال در بخش های صنعتی و کشاورزی بسیار پرهزینه و زمان بر خواهد بود و دولت را برای رسیدن به اهداف اشتغال زایی در برنامه های 5 ساله با مشکل مواجه می کنند، می توان از ظرفیت بازارهای بزرگ چند منظوره برای تعبیه شغل هایی که با ایجاد یکی چندین شغل درراستای آن فراهم می شود؛ سود برد.

ایجاد مغازه‌هایی که به فروش کالاهای داخلی و خارجی در کنار خدمات فرهنگی و سیاحتی می‌پردازند، شهر بازی، امکانات ورزشی، رستوران‌ها و سایر مجموعه های ذیربط، گروهی از شغل های سلسسله وار را ایجاد می‌کند که به زایش و ایجاد شغل های تابع کمک می‌کنند.

البته این بازارهای چند منظوره تجاری با منتقدانی نیز همیشه همراه بوده است؛ زیرا آنها بر این باورند که به زودی خرید های الکترونیکی جای خریدهای حضوری را خواهند گرفت و عرصه را بر رقیبان تنگ خواهند کرد. اما نباید از یاد ببریم که کشورهای جهان سوم به دلیل ساختارهای اقتصادی، هنوز فرصت های زیادی برای اشتغال زایی در بخش خدمات و استفاده از ظرفیت‌های بازارهای بزرگ چند منظوره دارند تاجایی که حتی کشورهای پیشرفته‌ای چون آمریکا، انگلستان، کانادا و.... نیز از فرصت های پیش رو نهایت استفاده را می‌کنند و تراکنش های مالی انجام شده در این بازارها بسیار قابل توجه است.

با وجود بیان تمام مزیت‌های پیش رو در ایجاد بازارهای چند منظوره تجاری، دولت‌ها و بخش خصوصی باید نگاه‌ها را به دوردست‌ها و فرصت‌های جدیدی که در اقتصاد دنیا توسط صاحبان‌سرمایه و متفکران اقتصادی ایجاد می‌شود؛ بدوزند تا به جای دنباله‌روی در حرکت‌های اقتصادی، نقشی پیشرو را در اقتصاد جهانی بازی کنیم.