Skip to main content
دسترسی سریع

ماهنامه تجارت فردا- هدف از راه اندازی مجتمع های تجاری چندمنظوره چیست؟

: تاریخ خبر

بسیاری از جامعه‌شناسان و اندیشمندان توسعه از مفهوم "توسعه پایدار" برای توسعه کشورها، خصوصاً کشورهای در حال توسعه سخن به میان می آورند. توسعه پایدار، توسعه ای است که تمام شاخص های انسانی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را توأمان به همراه داشته باشد. این توسعه زمانی محقق خواهد شد که نیروی انسانی به عنوان شاخصه‌ای تعیین کننده و سرنوشت ساز، به عنوان موتور محرکه جامعه تلقی شود.

در این مفهوم توسعه پایدار انسان محور بر پایه شاخصه هایی مانند بهداشت، امنیت، فرهنگ، آموزش، دانش و توسعه ارتباطات و اطلاعات بنا نهاده شده است. بنابراین تحول اقتصادی آن هم در تمامی زمینه ها، دارای نقشی اساسی و کلیدی است. اقتصاد تک محصولی در ایران به عنوان معضلی همیشگی باعث کندی این روند و تحریم های همیشگی بدخواهان نظام، مزید بر علت بوده است.

در این میان نگاه توأمان به ظرفیت های داخلی و استفاده از قابلیت های مردمی در اداره اقتصاد کشور، همواره مد نظر مسئولان و خصوصاً مقام معظم رهبری بوده است. ایشان در چند سال گذشته همواره کوشیده اند نگاه های کلان کشور به سوی مسائل اقتصادی متمایل و حرکت شتابان مسئولان و مردم در این عرصه تنظیم و هماهنگ شود. نامگذاری سال های اخیر در پرتو نام های اقتصادی و در رأس آن ها سال "اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل" و "حمایت از کالای ایرانی" نشان می دهد که توسعه همه جانبه کشور، رنگ و بویی اقتصادی به خود گرفته است.

صاحب نظران برای تحقق اقتصاد مقاومتی به عنوان مسیری کلیدی برای رسیدن ایران به توسعه پایدار، به شاخصه هایی اشاره کرده اند که به تعدادی از آن ها اشاره خواهیم کرد:

  1. مردمی شدن اقتصاد

مردم به عنوان سکانداران اقتصادی کشور در فعالیت های اقتصادی مشارکت و مسیر توسعه را هموار می کنند. مشارکت بخش خصوصی در کمک به اقتصاد دولتی و سهیم کردن مردم در فعالیت های اقتصادی که در اصل 44 توسعه بدان تصریح شده است، گامی در این راستاست.

  1. تقویت فرهنگ کار و تولید

در نزد ایرانیان فرهنگ کار و تلاش مقدس و تحصیل رزق حلال، سرافرازی محسوب می شود. همچنین فرهنگ تن پروری و رسیدن به ثروت های ناگهانی که امروز به عنوان آفتی جامعه را تهدید می کند، مذموم و ناپسند تلقی و بر کار و تلاش مردم برای ساختن کشوری آباد و رها از کمبودها تأکید می شود. وظیفه رسانه های گروهی و مراجع فرهنگ ساز در این زمینه پررنگ و قابل تأمل است.

  1. کاهش وابستگی به ذخایر زیرزمینی

اتخاذ تدابیری برای کاهش خام فروشی و استفاده بی رویه از منابع زیرزمینی و یا حداقل تبدیل این دخایر به ارزش افزوده و کالاهایی با ارزآوری بیشتر، زمینه های توسعه متوازن را در آینده نزدیک فراهم خواهد ساخت. تغییر رویه های اقتصادی از اقتصاد دولتی به اقتصاد مردمی و حرکت به سمت اقتصادهای دانش بنیان ضرورتی غیرقابل انکار است.

  1. اصلاح الگوی مصرف و پرهیز از اسراف

با استفاده از تکنولوژی های نوین و انرژی های نو و تجدیدپذیر می توان مصرف بی رویه انرژی را در کشور اصلاح و فرهنگ استفاده هدفمند و مبتنی بر تفکر و و اندیشه را جایگزین آن نمود. در کشورهای توسعه یافته اسراف و مصرف بی رویه کالا مذمومی فرهنگی است که از طریق افکار عمومی و رسانه ها نکوهش      می شود.

  1. حمایت از تولید ملی

یکی از مهمترین اهرم های رسیدن به توسعه پایدار و اصلاح الگوی مصرف، حمایت از تولیدکنندگان داخلی و بهبود کیفیت محصولات است. از این رو از طریق حمایت از تولیدات داخلی و گرایش به برند سازی در داخل و خارج از کشور و تبلیغات صحیح، محصولات ایرانی به عنوان محصولاتی با کیفیت به جهانیان معرفی خواهند شد. ما در بعضی از محصولات دارای ظرفیت های بالقوه ایم و می توانیم در سایر زمینه ها نیز خود را به شاخصه هایی با کیفیت جهانی نزدیک کنیم.

  1. استفاده حداکثری از همه ظرفیت ها

یکی از تعاریف توسعه که منجر به پایداری این مفهوم در دراز مدت خواهد شد، استفاده حداکثری از تمام ظرفیت های داخلی برای تولید، بهره وری و خدمات پس از فروش است. استفاده از تمام ظرفیت های موجود کشور که از مهمترین آن ها منابع سرشار زیر زمینی و نیروی انسانی جوان و آزموده است، حرکت چرخ های اقتصادی کشور را سریع تر خواهد نمود. اعتماد به نیروهای داخلی، زمینه ساز شکوفایی و خودکفایی اقتصادی است.

  1. روح خود باوری و خودکفایی

ایجاد و پرورش روح خودباوری و خوداتکایی در مردم، خصوصا کودکان و نوجوانان، شکوفایی استعداد ها و تربیت نسلی پویا و تأثیرگذار درکشور را به همراه دارد که نسبت به رشد و توسعه همه جانبه کشور، حساس و مسئول است و این مسئولیت اجتماعی، او را به حرکت در مدار توسعه بدون اجبارهای اجتماعی تشویق می کند.

  1.  توجه به اقتصاد دانش بنیان

مهمترین مؤلفه اقتصاد مقاومتی، اقتصاد دانش بنیان است که براساس تولید، توزیع و کاربرد اطلاعات و دانش شکل گرفته است. علم و دانش انحصاری می تواند منشأ درآمدزایی و رشد و پیشرفت کشور شود. از این رو توجه ویژه به این موضوع، می تواند زمینه های دستیابی به ثروت ملی و توسعه متوازن را فراهم نماید.                     

مجتمع های تجاری چند منظوره و تحقق توسعه پایدار

در بررسی و تحلیل جایگاه بخش خصوصی در توسعه پایدار و تحقق اقتصاد مقاومتی، می توان از سازمان‌های غیردولتی (بخش خصوصی) و مردم نهاد در نهادینه کردن نقش بخش خصوصی در فرایند توسعه کشور و حرکت به سوی اقتصاد مقاومتی سخن به میان آورد.

بخش خصوصی می تواند با برنامه ریزی های مؤثر و کاربردی و منطبق با ضوابط دولتی، دولت را در پیشبرد اهداف اقتصادی کلان یاری نماید. مشارکت مردم در بخش های اقتصادی، پویایی و نشاط را برای تمامی ارکان جامعه به ارمغان خواهد آورد. همکاری های تنگاتنگ بخش خصوصی و بخش دولتی باعث هم افزایی و حرکت جامعه در مسیر توسعه خواهد شد.

در سال های اخیر توجه کشورهای غربی و حاشیه خلیج فارس به ساخت بازارهای بزرگ تجاری که به طور مختصر آن را "مال"می نامند، بیشتر شده است؛ تا آنجا که با ساخت و ساز روزافزون مال ها در جهان مواجهیم. تغییر سبک زندگی متناسب با الگوهای غربی و اهمیت دادن به وقت و زمان شهروندان و تجمیع خواسته‌های آنها در یک مکان خاص، از دلایل این رویکرد محسوب می شوند. سودآوری و مزایای اقتصادی این بازارهای بزرگ بخش های خصوصی را نیز متمایل به سرمایه گذاری در این عرصه نموده است

از سوی دیگر، مجتمع های چند منظوره تجاری که آنها را بازارهای بزرگ دوران معاصر می نامند، از نمادهای توسعه و حرکت به سوی فرهنگ مشتری مداری تلقی می شوند. این بازارها علی رغم نگاه نادرست و گاه غلط به آنها، نقش بسزایی را در اصلاح الگوی مصرف و حرکت به سوی الگوی ایرانی- اسلامی پیشرفت و توسعه ایفا می کنند.

قرار گرفتن تمام احتیاجات شهروندان در یک مجتمع تجاری بزرگ، باعث صرفه جویی در وقت و هزینه شهروندان و کاهش محسوس در هزینه های جابه جایی خواهد شد. ایجاد محیطی تجاری و در عین حال فرحبخش و نشاط آور که تمام علایق شهروندان را در خود لحاظ کرده است، به ما این فرصت را خواهد داد تا اوقاتی متفاوت و فراموش نشدنی را در کنار خانواده و عزیزان خود تجربه کنیم.

کاهش هزینه های جانبی به دلیل فراهم بودن تمامی خواسته ها، بستری را برای یکپارچگی چرخه تولید، تأمین و توزیع در کنار جاذبه های توریستی فراهم خواهد آورد تا در سطحی ایده آل، آشنایی با فرهنگ کشورها و ملل مختلف، شادی و نشاط دوچندان را برای شهروندان به ارمغان آورد. از این رو می توان از طریق تعبیه امکانات فرادستی در سطح کلان - در همکاری بخش خصوصی و دولتی-، رفاه بیشتر و مبتنی بر نیازهای روز را برای شهروندان فراهم آورد.

همچنین کشورهای مختلف شرایطی را از لحاظ فرهنگی در مجتمع های چند منظوره تجاری فراهم می آورند تا شهروندان، خرید از این مکان ها را وظیفه ای عمومی و نمادی برای تشخص شهروندی تلقی کنند تا این بازارها به عرصه ای برای نمایش قدرت تولید داخلی با تفاوت ویژه در نحوه ارائه کالا، بسته بندی و خدمات پس از فروش تبدیل شوند

به علاوه مجتمع های چند منظوره تجاری به محلی برای عرضه برندهای داخلی در تقابل با برندهای خارجی، برای افزایش کیفیت تولیدات داخل بدل شده اند تا به تدریج ذائقه مشتری به سمت داشته های داخلی و باور تولیدات داخل تمایل یابد و الگوی مصرف به سمت افتخار به استفاده از کالاهای ساخت داخل متمایل شود.

این موضوع در سال حمایت از کالای ایرانی و ضرورت توجه به تولیدات داخل بیشتر اهمیت خود را نشان می دهد. اگر قرار است محصولی با کیفیت تولید کنیم، باید زمینه های فروش و معرفی آن را به طور شایسته فراهم کنیم که بازارهای چند منظوره تجاری محملی برای تحقق این مهمند.

مهمتر آنکه بازارهای بزرگ تجاری در ایجاد اعتماد به نفس در میان تولیدکنندگان در تمام زمینه‌های تأمین، تولید، توزیع و خدمات پس از فروش نقشی بسیار ارزنده ایفا خواهند نمود تا شرایط عرضه کالا باعث غرور خریدار و مصرف کننده کالا و خدمات شود و برای چرخیدن در بازارهایی اینچنینی که کالای کشور خود را در آن خرید خواهند کرد؛ بر خود ببالند.

این موضوع در کشور ما نیز سابقه ای چندین و چند ساله دارد. ساخت مال های تجاری از دهه هفتاد و پس از سال های جنگ رنگ و رویی دیگر یافت و بخش خصوصی تلاش کرد تا در این زمینه گوی سبقت را از بخش دولتی برباید. ساخت اولیه مال ها با تمرکز بر اهداف اقتصادی و اهمیت دادن به سودآوری همراه بود و به تدریج سایر خواسته های شهروندان نیز در کنار مقوله خرید دیده شد.

آنچه مبرهن است خارج شدن دایره تمرکز مال ها از مراکز خرید صرف و توجه بیشتر آن ها به داشته های فرهنگی و افزایش روحیه ناسیونالیستی در میان خریداران در تمامی جنبه هاست. این موضوع خود را در خرید کالای تولید داخل و توجه به فرهنگ و آداب و رسوم مردمان، به عنوان اهرمی در برابر سایر فرهنگ ها نمایان می کند و ما در این زمینه می توانیم در کشور ایران نیز بهره برداری فرهنگی و اجتماعی کنیم.

آمار و اطلاعات نشان می دهد که بیش از 7 میلیون ایرانی، کشوری به جز ایران را برای زندگی برگزیده اند و تبلیغ چنین بازارهایی باعث کشاندن ایرانیان به ایران و بازگشت آن ها به داشته های فرهنگی شان می شود، کسانی که با حال و هوای ایران قدیم آشنایند و حاضرند مبالغی هنگفت را هزینه کنند تا نمادهایی از آن حال و هوا برای آنها تداعی شود. بازارهای بزرگ با داشتن سوق ها، شربت خانه ها، رستورانهای سنتی، پنج دری ها و...مکانی مناسب برای تحقق این اندیشه اند.

علی رغم تفکراتی که ایجاد بازارهای بزرگ و بها دادن به آن ها را در دوران جدید با توجه به علاقه افراد به خرید های اینترنتی نادرست می دانند، یه شکلی تمام قد می توانیم از این تفکر دفاع کنیم که ایجاد بازارهای بزرگ چند منظوره جزء داشته های فرهنگی و در راستای تفکرات پیشینیان ما تلقی می شود. در سال‌های نه چندان دور کاروانسراها نماد حرکت و تکاپو در جوامع شرقی و خصوصا ایران محسوب می شدند و ساختن چنین بازارهایی اگر با تفکرات فرهنگی و داشته های مذهبی و سنتی ما انجام شود، حرکتی در راستای توسعه است که علاوه بر توسعه اقتصادی، توسعه فرهنگی را نیز به همراه خواهد داشت.