Skip to main content
دسترسی سریع

زیبایی‌های مسجد محمد رسول الله نشان‌دهنده اهمیت معنویت در بازار بزرگ ایران است

: تاریخ خبر

سی­‌ام مردادماه در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران به نام "روز جهانی مسجد" نامگذاری شده است. با حجت­‌الاسلام مجتبی درزی امام جماعت مسجد جامع محمد رسول الله(ص) درباره نقش و جایگاه مسجد گفتگو کردیم که متن آن در ادامه منتشر می­‌شود.

 

چرا سی­‌ام مرداد روز جهانی مسجد نام گرفته است؟

 نام­گذاری سی­‌ام مردادماه به روز جهانی مسجد، اهمیت و جایگاه مسجد در دین و فرهنگ دینی را نشان می­‌دهد. اگر بخواهند در فرهنگ مردم یک کشور رویدادی ماندگار شود، روزی را به آن اختصاص می­‌دهند. مسجد هم یکی از جایگاه­‌های­ مهم در فرهنگ دینی ماست. حدود 50 سال پیش یک تفکر افراطی مسیحی_صهیونیست در سرزمین اشغالی شکل گرفت که اعتقاد داشت ویرانی مسجد الاقصی و ساخت معبد سوم سلیمان شرط ظهور حضرت مسیح (ع) است. بر پایه این اعتقاد ابتدا مسجدالاقصی را آتش زدند و سپس معبد سوم حضرت سلیمان را ساختند. مسلمانان دنیا در اعتراض به این اتفاق شوم، بیست و یکم آگوست مصادف با سی­‌ام مرداد را روز جهانی مسجد اعلام کردند.

 

مسجد در فرهنگ و دین ما چه جایگاهی دارد؟

 25 ذی­‌القعده روز دحوالارض بود. در این روز خداوند به زمین حیات تازه بخشید. در آغاز تمام زمین را آب فرا گرفته بود و اولین مکانی که از زیر زمین سر برآورد، مسجد الحرام بود. بر این اساس مسجد الحرام نه تنها به عنوان نخستین خانه توحید و جایگاه پرستش، بلکه به عنوان اولین قطعه از زمین در فرهنگ دینی ما ثبت شده است.

مسجد در اسلام؛ قلب تپنده دین، عبادت، تربیت، پرورش و تزکیه است. پیامبر (ص) در اولین اقدام خود پس از مهاجرت از مکه، مسجد قبا را در مدینه بنا کرد. این نشان­‌دهنده اهمیت جایگاه مسجد است. مسجد همواره به عنوان پایگاه بسیج مردم بوده است. ما جنگ را در مساجد اداره کردیم. یکی از مهمترین پایگاه‌های اعزام نیروها برای جنگ مسجد بود. در جامعه امروز هم نقش مسجد بسیار مهم است.

 موضوع دیگر بایسته‌­های مسجد است. در فرهنگ دینی ما مسجد احکام خاص خود را دارد. مسجد احکام، حرمت و قداست ویژه­‌ای دارد. حضور مردم در مسجد فرصت بسیار مغتنمی است که باعث پرورش روح و خودسازی می­‌شود. مسجد محل تکامل و سیر و سلوک انبیاء و اولیاء و خوبان عالم بوده و بهترین مکان برای رشد اشرف مخلوقات است.

 بازار بزرگ ایران به دلیل وجود مسجد بزرگ محمد رسول­الله (ص)، یکی از مجموعه­‌های بی­‌نظیر دنیاست. در سایر مراکز تجاری-فرهنگی، مسجد و محل عبادت وجود ندارد. مایه افتخار و مباهات است که به دلیل فرهنگ سنتی، ملی و مذهبی ما در قلب بازارهای بزرگ ایران، یک مسجد وجود دارد.

دقت نظر، معماری و هنری که در مسجد به کار رفته است، کم­‌نظیر و شاید بی­‌نظیر است و نشان از دقت بانیان این بنای بزرگ دارد.

 اغلب مردم اولین مکانی که برای بازدید انتخاب می­‌کنند، مسجد است. پیشنهاد بنده به بانیان این نوع کارهای خیر، این است که قبل از ساخت هر مکانی، ابتدا کلنگ­‌زنی مسجد آن را شروع کنند که این عمل مورد رضایت خداست و متعاقب آن برکات بسیاری به همراه دارد.

خداوند در آیه 96 سوره مبارکه آل­‌عمران می­‌فرمایند:

"إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِّلْعَالَمِينَ"

"در حقيقت نخستين خانهاى كه براى عبادت مردم نهاده شده همان است كه در مكه است و مبارک و براى جهانيان مايه هدايت است"

 

چرا معماران ایرانی از زمان‌­های قدیم به زیبایی مسجد تاکید داشتند؟ نمونه خلاقیت آنها امروز در مسجد شیخ لطف­‌الله و امام (ره) دیده می­‌شود.

 انسان‌­ها برای هر مکانی ارزش بیشتری قائل باشند، آن را زیباتر و هنرمندانه­‌تر می­‌سازند و شاید به همین علت است که سعی می­‌کنند، برای ساخت و تزئین حرم‌ها و زیارتگاه­ها از بهترین مصالح استفاده کنند.

قرآن مجید به روشنی به ما دستور می‌دهد که به بستگان و خویشاوندان پیامبر گرامی (ص) مهر ورزیم و مسلماً یکی از راه­های ابراز علاقه به خاندان رسالت، حفظ و بزرگداشت حرم­های آنان است. به دلیل همین ابراز احساسات و نشان دادن عشق و علاقه فراوان به اهل بیت (ع)، شیعیان همواره سعی کرده­اند که با ارزش­ترین فلزات اعم از طلا و نقره را وقف آن قبور مطهر کنند و با زیباترین هنرهای معماری، آیینه­کاری و منبت­کاری آنها را در تزیین گنبد و بارگاه به کار برند. تلاش برای زیبایی بنای حرم­‌ها و مساجد نشان دهنده عشق به اهل بیت است.

خداوند به پیامبر فرمود:

قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى

بگو من چیزی به عنوان مزد رسالت از شما مطالبه نمی­‌کنم، مگر دوستی با اهل بیت من

این هزینه‌­ها و تلاش­‌ها، نوعی ابراز علاقه و محبّت به اهل بیت پیامبر و تعظیم شعائر و تشکّر از آنهاست. علاوه بر آنکه نوعی زینت و زیبایی است و زیبایی نیز هیچ ایراد و اشکالی ندارد، بلکه امری پسندیده است. بنابراین از لحاظ دینی نه تنها هیچ مشکل و منعی ندارد، بلکه بر مسلمانان لازم است در تکریم و حراست بناهایی که به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله )حرم ائمه( منسوب است، بکوشند و این کار را برای نزدیکی و ارتباط بیشتر با ائمه طاهرین انجام دهند. این مسئله و تلاش برای مساجد که خانه­های خداوند روی زمین­ هست، نیز ادامه دارد.

طبق احکام فقهی بسیاری از مبالغی که صرف ساخت و توسعه مکان­های متبرکه و مشرفه و مساجد می­‌شود، از نذورات و موقوفات مردم است که با عشق و علاقه آن را به زیباسازی و توسعه بارگاه امامان معصوم (ع) اختصاص داده­اند که از نظر شرعی تنها باید در همین راه استفاده شود. چه بسا خیرینی که به طور خودجوش در این امر مهم سهیم می‌­شوند. از این رو نباید این­گونه عشق­‌ورزی و طلاکاری گنبد­های حرم­‌های ائمه را اسراف تلقی کرد.

خردمندان جهان برای بزرگان مذهبی و ملی خود ارزش والایی قائلند و در نگهداری آثار آنان می­‌کوشند و آن را تحت عنوان میراث فرهنگی از گزند روزگار حفظ می‌کنند.

زیباسازی فضاهای معنوی از جمله مساجد و حرم­‌ها، برای زائران و نمازگزاران آثار ثمربخش و سازنده­ای به همراه دارد. به عبارت دیگر تعظیم جلال و عظمت بزرگان دین از طریق آبادانی و زیباسازی قبور آنان و در کنار آن به وجود آوردن امکانات رفاهی برای زائران و ارائه خدمات فرهنگی می­‌تواند نقش سازنده­ای در گسترش و ترویج فرهنگ و ارزش­‌های اسلامی، اسوه قراردادن ائمه اطهار(ع) و تمسک به سیره آن بزرگواران برای عموم مردم داشته باشد. این امر نتایج مهم و ارزشمندی در حوزه فردی و اجتماعی به دنبال دارد و در نهادینه کردن ارزش­‌های الهی و انسانی موثر است. چنانچه بسیاری از امور عام­‌المنفعه مانند خیرات، نذورات، اوقاف، سرپرستی ایتام، پرداخت وجوهات شرعی و کمک به نیازمندان از آثار و نتایج بسیار ارزنده ساخت و ساز صحن و بارگاه امامان و امامزاده­‌هاست، زیرا شکوه این مکان­‌های مقدس در جذب مردم برای زیارت و نزول خیرات موثر است و با یادآوری مقام و عظمت والا و سیره و سنت آن بزرگان، بسیاری از مردم را به سوی خود جلب می‌­کند. این کار در گسترش فرهنگ و ارزش­‌های الهی و سیره و منش فردی و اجتماعی آن بزرگواران در کمک به محرومان موثر است.

مسجد بازار بزرگ ایران­ با رعایت عناصر زیبایی شناختی و با توجه به تلفیق میراث گران‌بهای معماری ایرانی و اسلامی بنا نهاده شده است که زیبایی آن را دوچندان کرده است. مسجد محمد رسول­الله در دل این بازار محلی بسیار آرامش­‌بخش برای عبادت و بندگی فراهم کرده است.